Er is lang geen zondagochtendmuziek meer geweest op dit blog. Dat ligt er denk ik niet aan dat ik muziek minder ben gaan waarderen, maar doordat ik meer van stilte ben gaan houden.
Maar dit kan met stilte wedijveren. De Nouvelles suites de pièces de clavecin van Jean-Philippe Rameau, gecomponeerd in 1728, en hier uitgevoerd door Blandine Rannou in de Galerie des Cotelle au Grand Trianon in Versailles.
Ik bedacht me dat ik weer eens de uitvoeringen van de Mahler -symfonieën door het Concertgebouw Orkest onder leiding van Ricardo Chailly wilde beluisteren. En ik haalde de eerste CD uit de box tevoorschijn en besloot te luisteren alsof ik het voor de eerste keer hoorde. Dat lukt natuurlijk nooit helemaal, maar het maakt wel uit. Je veegt je geheugen schoon en stelt je open voor wat er komt.
En het was ontroerend en indrukwekkend. Zo moet je eigenlijk altijd naar muziek luisteren. Anders gezegd, je kunt muziek ook te vaak horen.
Gustav Mahler (1860 - 1811) begint aan de compositie van die eerste symfonie als hij begin 20 is en de première is in november 1889 onder zijn leiding in Boedapest waar hij directeur is van het Operatheater. Eerder dat jaar overleden zijn beide ouders en zijn oudste zuster.
Die eerste uitvoering wordt een flop. Hoe dat kan? Maar gelukkig componeerde hij door.
Dit is een uitvoering uit 2009 door het Lucerne Festival Orchestra onder leiding van de grote Mahler-dirigent Claudio Abbado. Als je in het begin goed oplet,zie je dirigent Simon Rattle in het publiek zitten. Klik door naar YouTube.
Het Concert voor de vrede, door het West-Eastern Divan Orchestra onder leiding van Daniel Barenboim in de Victoria Hall in Genève. Het orkest werd opgericht door Edward Said en Daniel Barenboim en bestaat uit Israëlische en Palestijnse musici. Klik door naar YouTube.
Het is zonder twijfel goed voor je om zo nu en dan een portie Charley Chaplin tot je te nemen.
De Russisch-Amerikaanse componiste, dirigent, pianist, dichteres en beeldend kunstenares Lera Auerbach komt op 24 oktober naar TicoliVredenburg om daar het Nederlands Kamerkoor te dirigeren voor de uitvoering van haar nieuwe werk Flights of the Angakok. Daar ben ik bij.
Eigenlijk heb ik Lera Auerbach nog maar pas ontdekt. Een dag heeft maar vierentwintig uur en je kunt niet alles volgen. Maar ze maakt intrigerend werk, waar ik me wel in wil verdiepen. Haar derde en vierde Pianotrio werden onlangs opgenomen door het Delta Piano Trio (Milking Darkness).
Dit is haar Frozen Dreams voor strijkkwartet. In 2020 uitgevoerd door het Jasper String Quartet in Tucson, Arizona.
Gistermiddag speelde het Radio Filharmonisch Orkest onder leiding van Karina Canellakis in de Zaterdagmatinee het bekendste werk van Igor Stravinsky, de Sacre du Printemps. Ik luisterde naar de live radio uitzending.
Eerder deze week draaide Hans Haffmans op NPOKlassiek gouden opnames van werken van Stravinsky. En toen kwam ook Pulcinella langs. Minder bekend, maar mijn favoriet.
Ik moest daaraan denken toen we vrijdagavond in de Grote Zaal van TivoliVredenburg de uitvoering van Souvenir de Florence van Tsjaikovski door het Concertgebouw Kamer Orkest bijwoonden.
Want Stravinsky kwam al vroeg in zijn jeugd in aanraking met muziek, en vooral balletmuziek, van Tsjaikovsky en bleef gedurende zijn leven door beide gefascineerd. Met voor mij als gevolg dat ik bij het luisteren naar Pulcinella aan Tsjaikovsky moet denken en bij het luisteren naar Tsjaikovsky aan Pulcinella van Stravinsky.
Dit is een heel mooie uitvoering van Pulcinella door l'Orchestre philharmonique de Radio France en solisten gedirigeerd door Barbara Hannigan.
Als je denkt, waar zal ik eens naar luisteren, dan is een pianoconcert van Mozart eigenlijk altijd een geslaagde keuze.
Dit is Mozarts laatste pianoconcert, uitgevoerd door Menahem Pressler toen hij bijna 90 was. Hij overleed op 6 mei 2023. Ruim een half jaar later zou hij 100 zijn geworden.
Ontroerende uitvoering van ontroerende muziek.
Vorige week zaterdag kwamen we op de Groningse ZomerJazzFietsTour in Schuur Huizinga bij Den Ham terecht, waar Snowapple optrad. De schuur en de tribunes van strobalen waren vol bezet, zodat we moesten staan. Toen begon wat voor mij het hoogtepunt van de dag werd.
"Snowapple is een interdisciplinair en internationaal kunstenaarscollectief dat waarde hecht aan nieuwe ontmoetingen, samenwerkingen en artistieke experimenten." Ze treden in verschillende bezettingen op, maar de kern bestaat uit Una Bergin, zang en mandoline, Laurien Schreuder, zang en klarinet en Felicity Provan, zang en trompet. Voor dit optreden aangevuld met musici die actief waren in Sean Bergin's (vader van Una) MOB (My Own Band): Joost Buis, trombone, Tobias Delius, tenorsax, Omar Medina, gitaar, Ernst Glerum, contrabas en Alan Purvis, slagwerk.
Wat jammer dat het maar drie kwartier mocht duren!
Op 30 september presenteert Snowapple in het Bimhuis, Amsterdam, het nieuwe album Wrongfeet.
Dit is een optreden uit 2017 in de Duif, Amsterdam.
Zo nu en dan moet je nog eens een aflevering van Toonmeesters van Reinbert de leeuw en Cherry Duyns bekijken. Zoals deze, die gaat over Sofia Gubaidulina.
Haar lijst met composities is indrukwekkend en ik ken maar een fractie daarvan. Dit zijn haar Tien preludes voor solo cello, uitgevoerd door David Hetherington, in 2020 in Toronto, Canada. Ook prachtig in beeld gebracht.
Het onvolprezen Dudok Quartet bracht de nieuwe CD What Remains uit. Met een combinatie van oude, gearrangeerde en nieuwe composities.
Van Guillaume de Machaut en Gesualdo tot Messiaen, Steve Reich en Joey
Roukens. Muziek in alle soorten.Waarbij je steeds op het puntje van je stoel zit.
Dit was in 2012. Menahem Pressler speelt Pianoconcert nr. 27 van Mozart met het Orchestre de Paris onder leiding van Paavo Järvi.
In 2016 waren we erbij toen hij optrad in TivoliVredenburg.
Hij overleed op 6 mei, 99 jaar oud.
Een van de afleveringen van Toonmeesters van Reinbert de Leeuw en Cherry Duyns (uit 1994, zo lang al weer geleden?) was gewijd aan de Russische componiste Sofia Goebaidulina (1931). Zij verhuisde in 1992 naar een dorpje in Duitsland. Volgens Wikipedia zei ze daarover in in een interview in de NRC:
"Het kwam te laat, ik was al zestig, maar voor mij was dat het geluk. Ik had twintig jaar in de stilte van een dorp gekregen!" [Haar ogen beginnen te stralen.] "De natuur is de enige plek waar ik werkelijk leef. Dat is mijn echte leven, in de natuur, in de stilte."
En volgens Guido van Oorschot in een interview met haar in de Volkskrant neemt ze nooit de telefoon op. Wie haar wil bereiken doet dat via de post.
Haar muziek is uiterst intens, intrigerend en spannend. Die aflevering over haar kun je hier bekijken.
Haar werk wordt gelukkig regelmatig uitgevoerd. Zoals hier in de Alte Oper Frankfurt op 10 december 2021 haar Derde Vioolconcert (Dialog: Ich und Du) door het hr-Sinfonieorchester met Baiba Skride als solist en dirigent Alain Altinoglu.
César Franck (1822 - 1890) werd geboren in Luik, maar vertrok als dertienjarige met het gezin naar Parijs, waar hij leerling werd van Anton Reicha. Hij werd Fransman en speelde een belangrijke rol in het Parijse muziekleven. We kennen hem natuurlijk vooral van de prachtige en enige symfonie die hij componeerde.
Dit indrukwekkende Les sept paroles du Christ en croix was tijdens zijn leven onbekend en werd pas in 1955 ontdekt, toen de Universiteit van Luik van een particulier het handschrift in handen kreeg.
Deze uitvoering is van eind vorig jaar door Les Muses Galantes, het Chœur de Paris en het Chœur de la Trinité onder leiding van Till Aly met solisten. Vanuit de Eglise Saint-Roch in Parijs.
Gisteravond begon Amsterdam Sinfonietta met het Nederlands Kamerkoor en dirigente Martina Batičin in de Grote Zaal van TivoliVredenburg in Utrecht een tournee door Nederland met een boeiend programma onder de titel Spiegel im Spiegel. Werken van de Baltische componisten Pärt, Tormis, Vasks en Sumera werden gecombineerd met werken van Thomas Tallis en Ralph Vaughan Williams. Dat alles in een prachtige enscenering.
Muziek van de Est Veljo Tormis (1930 - 2017) en van de Let Lepo Sumera (1950 - 2000) was mij tot gisteren onbekend. Het is intense maar toegankelijke muziek die je niet onberoerd laat. De Grote Zaal gisteravond was bijna vol en het publiek reageerde enthousiast.
Ik zocht wat op YouTube en kwam deze uitvoering tegen van de Tweede Symfonie van Lepo Sumera door het Estonian National Symphony Orchestra onder leiding van Olari Elts.
Roomful of Teeth, het ensemble dat zich specialiseert in het verkennen van de menselijke stem, ontstaan aan het Massachusetts Museum of Contemporary Art (MASS MoCA) in North Adams, Massachusetts, is om in de gaten te houden. Op 13 maart vorig jaar traden ze op in TivoliVredenburg, o.a. met Caroline Shaw's Partita for 8 voices.
Van hun website:
As the world rapidly changes, Roomful of Teeth is cultivating deeper relationships with technology, continuing to explore and expand the artistic reach of the human voice. They are excited about new collaborative projects focused on stories of place, home, and community in diverse environments around the world. They explore, learn, and collaborate with passionate curiosity, contagious enthusiasm, and deep gratitude.
Dit is kort, maar wonderschoon; Fall into Me.
Kijk en luister even als je een tegenwicht zoekt voor de grijze roerloosheid die je deze zondagochtend tegemoetkomt als je de gordijnen opendoet.
Dit was een uniek concert op 11 november 2020 in TivoliVredenburg van Holland Baroque en de Nederlandse Bachvereniging samen.
Van Marin Marais (1656 - 1728) uit Alcyone: Tempête. De storm.
Dit mag je toch wel adembenemend mooi noemen. De Franse organist en componist Maurice Duruflé leefde van 1902 tot 1986 en is vooral bekend geworden door dit Requiem, Op.9 dat hij in 1947 componeerde. Wikipedia meldt:
Voor zijn requiem nam Duruflé de gregoriaanse dodenmis als uitgangspunt, terwijl hij de opzet van het requiem van Fauré overnam, evenals het optimisme tegenover de dood dat uit diens werk blijkt. Duruflés muziek herinnert ook aan het impressionisme.
Zijn composities worden gekenmerkt door orde, helderheid en duidelijke
vormgeving en getuigen van grote bewogenheid en veel poëzie. Hij zocht
naar het bovenaardse en droeg dit uit en over in zijn muziek en lessen.
Duruflé en zijn 19 jaar jongere vrouw, de organiste Marie-Madeleine Chevalier, waren in muzikaal opzicht aartsconservatief. Hoewel hij in de twintigste eeuw leefde, met componisten als Bernstein, Stravinsky, Shostakovich en Britten, had hij daar weinig affiniteit mee. Hij moet in 1969 luidkeels hebben geprotesteerd toen hij, hoe is onduidelijk, bij een jazzconcert terecht was gekomen.
Hier voeren The Choir of Trinity College, Cambridge onder leiding van Stephen Layton, dat Requiem uit. In de Eglise Saint-Eustache in Parijs in 2022. Met Florian Störtz, bariton, Katherine Gregory, mezzosopraan, Harrison Cole, orgel en Myrtille Hetzel, cello. Wat mooi verfilmd!
Dit is ook twintigste-eeuwse muziek.
Hoe lang al kunnen we in Nederland genieten van Nederlandse jazzmusici van hoge kwaliteit?
Dat begon natuurlijk al eerder, maar in ieder geval vanaf 1989, of is het 1982?, is er het Paul van Kemenade Quintet. Nog wel, want Paul heeft op zijn website laten weten dat hij in 2025 met zijn muzikale carrière, als musicus en organisator, wil stoppen.
In de huidige samenstelling speelde het Quintet vrijdagavond in DUMS, Domplein 4, in Utrecht. Met vooral oude en nieuwe nummers van Paul zelf. Zoals Mo's Mood, hier gespeeld in Tilburg. Datum onbekend.
Dmitri Shostakovich (1906 - 1975) schreef zijn vijftiende en laatste strijkkwartet in 1974, toen hij al grote gezondheidsproblemen had, maar toch nog grote plannen voor meer strijkkwartetten. Het bestaat uit zes adagio's en Shostakovich moet de instructie hebben gegeven dat het eerste deel zo uitgevoerd moet worden dat "de vliegen uit de lucht vallen en het publiek uit pure verveling de zaal begint te verlaten". Het is een van de weinige strijkkwartetten die hij niet aan iemand opdroeg.
De dirigent Kurt Sanderling, die met hem bevriend was, vermoedde dat hij het werk had bedoeld als een grafschrift voor hemzelf. "Perhaps because it was so unfathomably terrifying that he could not dedicate it to anyone." Ook is wel gezegd dat hij er mee wilde uitdrukken dat verzoening met de dood niet mogelijk is.
Hier wordt het gespeeld door het Jerusalem Quartet in 2013 in het New Yorkse Lincoln Center. De musici kozen er voor om dat in het duister te doen.
Wat hebben we met het Radio Filharmonisch Orkest een geweldig en veelzijdig orkest. Donderdagavond gaven ze in TivoliVredenburg een prachtige, authentieke uitvoering, samen met het Groot Omroepkoor en solisten, van Handels Cantate Ode for St. Cecilia's Day uit 1739. Met Marcus Creed als dirigent.
Dat kunnen ze als geen ander.
Maar eigenlijk kunnen ze alles. Ik zocht wat rond op YouTube. En bleef hangen, hoe kan het anders, bij dit concert uit 2019 in het Concertgebouw. Met liederen van Richard Strauss en Bruckners Zevende Symfonie.
Een van de laatste concerten die Bernard Haitink dirigeerde. Hij zou op 21 oktober 2021 overlijden. In 1957 begon zijn loopbaan als dirigent bij datzelfde Radio Filharmonisch Orkest.
