Alle wegen leiden naar de ECB - Marshall Auerback

Marshall Auerback vat ook nog eens de analyse samen van Paul de Grauwe, waarin hij laat zien dat het voor de oplossing van de eurocrisis nodig is dat de Europese Centrale Bank een echte centrale bank wordt. Dat wil zeggen, een bank met een oneindig vermogen om overheidsobligaties te kopen. Zie de link hieronder. En zie hier mijn samenvatting van die analyse. Auerback besluit met:

Totdat de Europese leiders dit hebben begrepen, zal de crisis voortduren. Alle wegen leiden naar de ECB.

Marshall Auerback: All Roads Lead to the ECB « naked capitalism:

'via Blog this'

Leefstijl, stress, eenzaamheid en de kans op dementie - Gezondheid en sociale omgeving (19)

We zijn nog steeds geneigd om dementie als een ouderdomsziekte te zien en het klopt dat de ziekte vooral bij ouderen voorkomt. Maar het lijkt er op dat het niet het ouder worden op zich is dat dementie veroorzaakt. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat het uitmaakt hoe je geleefd hebt of onder welke omstandigheden je geleefd hebt. Dat betekent dat we de (voorspelde) toename van dementie niet alleen moeten toeschrijven aan de vergrijzing, dus aan de toename van de proportie ouderen van de totale bevolking. Het blijkt er ook om te gaan hoe die ouderen geleefd hebben voor ze oud waren.

Zo waarschuwden twee maanden terug vier hoogleraren van de VU dat het aantal dementerenden tussen de 50 en de 60 jaar sterk zal toenemen en dat dat veroorzaakt wordt door een ongezonde leefstijl op jonge leeftijd. Het gaat met name om een leefstijl die de kans op obesitas en ouderdomsdiabetes op jongere leeftijd  verhoogt en dat soort leefstijl lijkt steeds meer voor te komen.

Maar daarnaast zijn er ook aanwijzingen dat de kans op dementie groter is als je gedurende je middelbare leven meer met stress te kampen hebt gehad. Dit bericht meldde dat daar nu in Engeland nader onderzoek naar begonnen wordt. Eerder onderzoek wijst al sterk in deze richting.

Zo is er dit onderzoek dat een verband laat zien tussen psychologische stress op middelbare leeftijd en de kans op dementie op latere leeftijd. Stress werd gemeten als gevoelens van ergernis, gespannenheid, zenuwachtigheid of angst of slapeloosheid in het dagelijks leven, zoals in verband met het werk, de gezondheid of gezinsomstandigheden. Vrouwen (mannen maakten geen deel uit van het onderzoek) werden 35 jaar gevolgd en toen bleek dat degenen die vaak stress ervaren hadden, een hogere kans op dementie hadden. Ook bij controle voor gezondheid, medicatie, roken, alcoholconsumptie, beweging, gewicht, sociaal-economische status, al of niet gehuwd zijn en al of niet kinderen hebben. In dezelfde lijn ligt onderzoek dat laat zien dat mensen met een stressgevoelige persoonlijkheid (neuroticisme) meer kans hebben om dementie te krijgen. Het biologische mechanisme kan met de activiteit van het stress-systeem (HPA as) te maken hebben en daardoor met het niveau van glucocorticoïde (het stresshormoon), met schade aan de hippocampus en met ontstekingsprocessen.

En uit dit pas verschenen onderzoek blijkt dat werkgerelateerde stress, zoals in beroepen met weinig controle over je werk en gebrek aan sociale contacten, voor zowel mannen als vrouwen de kans op dementie verhoogt.

Omdat stress ook in verband kan staan met leefstijl en daarmee met diabetes, zou het kunnen dat stress de algemene, onderliggende factor is. Dat zou in de lijn liggen van ander longitudinaal onderzoek waaruit blijkt dat stressvolle omstandigheden als eenzaamheid en sociaal isolement de kans op dementie vergroten. Zie hier en hier (fulltext achter de poort).

(Update. Zie over de vraag wat (psychologische) stress precies is, ook nog eens dit bericht en dit bericht over allostatische belasting.)

Dit alles betekent dat wijzelf, individueel en met zijn allen, van alles kunnen doen om dementie als toenemend gezondheidsprobleem terug te dringen. Meer beweging, gezonder eten, betere werkomstandigheden en meer sociale integratie. Kortom, een sociale omgeving creëren die beter bij ons past dan nu vaak het geval is.

Nederlandse economen die het manifest van Krugman en Layard hebben ondertekend

De lijst van ondertekenaars van het Manifesto for a Sensible Economy van Krugman en Layard is heel, heel lang. Dus is het een klus om er de Nederlandse economen tussen uit te zoeken. Maar iemand moet het doen. Hier is de lijst met namen die ik gisteren tegenkwam.

Omdat er ook voor mij onbekende namen opstaan, kan ik niet garanderen dat iedereen vakeconoom is. Van Arie Glebbeek en mijzelf weet ik dat wij socioloog zijn. Allen zijn werkzaam aan een Nederlandse universiteit (in een enkel geval hogeschool), behalve Rick van der Ploeg, die hoogleraar is in Oxford. Verder staat er iemand bij van de ING en iemand van het CPB. Omdat het inderdaad een klus was, kan het zijn dat ik iemand over het hoofd gezien heb.

Uiteraard is het nog mogelijk om je naam toe te voegen. Ga dan naar deze site.


Rick van der Ploeg, Oxford

Adriaan van Zon, Maastricht

Aloys Oude Voshaar, Hanze Hogeschool Groningen

Antoon Spithoven, Utrecht

Arie Glebbeek, Groningen

Bart Verspagen, Maastricht

Bas Jacobs, Rotterdam

Daniel Possenriede, Utrecht

Dirk Akkermans, Groningen

Dirk Bezemer, Groningen

Gerard te Meerman, Groningen

Emre Koc, Tilburg

Erik de Regt, Maastricht

Ferry Haan, Amsterdam

Francisco Blasques, Amsterdam VU

Guido van Seeters, Utrecht

Harro Maas, Utrecht

Henk de Vos, Groningen

Jasper Emmering, Rotterdam

Joan Muysken, Maastricht

Maarten Biermans, Amsterdam

Malka de Castro Campos, Utrecht

Matthias Weber, Amsterdam

Michael John Kehoe, Amsterdam

Nachoem Wijnberg, Amsterdam

Pasquale De Muro, Delft

Renz van de Peppel, ING

Rob E. Luginbuhl, CPB

Robin Cowan, Maastricht

Rodrigo Fernandez, Amsterdam

Sara Levy, Nijmegen

Victor Halberstadt, Leiden

Wiemer Salverda, Amsterdam

Oplossing eurocrisis vereist meer - Nu ook Stiglitz

Ook Joseph Stiglitz is van mening dat het fundamentele probleem van de eurozone nog niet is opgelost. Zie de link onderaan dit bericht. Zijn betoog is geheel in de lijn met dan van Paul de Grauwe (zie dit bericht).

Stiglitz vindt dat nu wel enige vooruitgang is geboekt. Maar:

Het is zeer zorgwekkend dat de Europese leiders zoveel tijd nodig hadden om iets in te zien wat zo vanzelfsprekend is (en wat meer dan tien jaar geleden al duidelijk was in de Oost-Azië crisis).

 Maar belangrijker is wat er in de laatste overeenkomst nog ontbreekt.

De hoop is dat de markten deugdzaamheid zullen belonen, en onder deugdzaamheid wordt zuinigheid verstaan. Maar markten zijn pragmatischer: als, zoals vrijwel zeker het geval is, het bezuinigingsbeleid de economische groei verzwakt, en zo het vermogen om schulden af te lossen ondermijnt, dan zullen de rentes (op overheidsobligaties) niet dalen. In feite zullen de investeringen afnemen - een vicieuze neerwaartse spiraal waarin Griekenland en Spanje al terecht zijn gekomen.

Duitsland lijkt hierdoor te zijn verrast. Als middeleeuwse aderlaters weigeren de leiders van het land om in te zien dat het medicijn niet werkt en willen ze nog meer toedienen - totdat de patiënt uiteindelijk sterft.

Eurobonds en een solidariteitsfonds kunnen de groei bevorderen en de rentevoeten stabiliseren waar de overheden van de crisislanden mee te maken hebben. Lagere rentes, bijvoorbeeld, kunnen geld vrijmaken zodat zelfs landen met tekorten meer kunnen besteden aan groei-bevorderende investeringen.

In de bankensector staan de zaken er slechter voor. Elke bankensysteem wordt alleen gestut door de eigen overheid; als het vermogen van de overheid om de banken te stutten verzwakt, dan zal ook het vertrouwen in de banken afnemen. Zelfs goed bestuurde banksystemen zouden daardoor in de problemen komen in een economische neergang van de omvang van die van Griekenland en Spanje (...)

In hun enthousiasme om "één markt" te creëren hebben de Europese leiders niet onderkend dat overheden aan hun bankensystemen een impliciete subsidie geven. Het is het vertrouwen dat in geval van nood de overheid de banken zal stutten dat het vertrouwen in de banken creëert; en als sommige overheden een sterkere positie innemen dan andere, dan is de impliciete subsidie voor die landen hoger.

Als zo een gelijk speelveld ontbreekt, waarom zou geld dan niet van de zwakkere landen naar de financiële instituties in de sterkere landen stromen? Het is inderdaad opmerkelijk dat er niet nog meer kapitaalvlucht is geweest. De Europese leiders hebben dit toenemende gevaar niet onderkend. En het zou door een gemeenschappelijke garantie gemakkelijk afgewend kunnen worden, waardoor tegelijkertijd de marktvervorming van de ongelijke impliciete subsidie gecorrigeerd zou worden. (...)

Duitsland is bang dat dat het zonder streng toezicht op de banken en de overheidsbegrotingen de broek moet ophouden voor de kwistige buren. Maar dat gaat aan de kern voorbij: Spanje, Ierland en veel andere landen in de problemen hadden voorafgaand aan de crisis overschotten. De neergang veroorzaakte de tekorten, niet andersom.

Als deze landen een fout gemaakt hebben, dan was het dat ze, zoals Duitsland nu, wat de markten betreft te lichtgelovig waren, waardoor ze (zoals de Verenigde Staten en veel anderen) een vastgoedzeepbel ongehinderd lieten groeien. Met een verstandig beleid en betere instituties - wat niet alleen maar meer bezuinigen en beter toezicht op banken, begrotingen en tekorten inhoudt - en met herstel van groei zullen deze landen in staat zijn om hun schuldverplichtingen te voldoen en zal er niet de noodzaak zijn om de garanties aan te boren. (...)

Europa heeft sterke punten. Zijn zwakheden nu zijn voornamelijk het resultaat van verkeerd beleid en institutionele regelingen. Deze kunnen veranderd worden, maar alleen als de fundamentele problemen onder ogen worden gezien - en die taak is veel belangrijker dan structurele hervormingen binnen de individuele landen. Het is zeker zo dat structurele problemen de competitiviteit en de economische groei in bepaalde landen heeft verzwakt, maar die problemen hebben niet de crisis veroorzaakt en het aanpakken er van zal niet de crisis oplossen.(...)

"The Euro’s Latest Reprieve" by Joseph E. Stiglitz | Project Syndicate:

'via Blog this'

Ook het IMF wijst nu de bezuinigingsstrategie af

Mike Konczal vraagt er terecht aandacht voor: ook het IMF is nu van mening dat de bezuinigingsstrategie in Europa en in de Verenigde Staten averechts werkt. Het pleit met zoveel woorden voor een tijdelijke stimulering van de economie. Dat wijkt sterk af van wat het IMF in het verleden altijd heeft gepropageerd. En komt sterk overeen met het Manifesto for a Sensible Economy van Krugman en Layard.
The IMF Goes All-Out on Balance-Sheet Recessions, Providing Sanity on Economic Policy

Oplossing eurocrisis vereist (nog steeds) een echte Europese Centrale Bank - Paul de Grauwe

Volgens Paul de Grauwe (zie link hieronder) hebben de Europese leiders weliswaar kleine stapjes in de goede richting gezet, maar is het werkelijke probleem niet opgelost. Dat werkelijke probleem blijft dat de rentes voor de Zuidelijke landen zullen blijven stijgen. Niet (of niet in hoofdzaak) doordat die landen er economisch slecht voor staan, maar doordat angst en paniek van de financiële markten kunnen leiden tot zichzelf waar makende voorspellingen.

Dat komt doordat de Europese Centrale Bank nog altijd niet de rol op zich neemt, of op zich mag nemen, die elke normale centrale bank heeft, namelijk die van een geld scheppende institutie met een oneindig vermogen om overheidsobligaties te kopen. Tot nu toe hangt er altijd de dreiging boven de markt dat de ECB zal stoppen met wat ze moet doen doordat de middelen te kort schieten. En dat kan leiden tot paniek, ook al ver voordat dat punt daadwerkelijk is bereikt. Daardoor moet de ECB steeds er voor waken dat ze over "genoeg" middelen beschikken, maar dat maakt het nu juist onmogelijk om de financiële stabiliteit te handhaven.

Een argument tegen die normale rol van de ECB is uiteraard dat van moral hazard: de prikkel om te "hervormen" zou in gevaar komen als de ECB die rol op zich neemt. Maar dat probleem moet op een andere manier worden opgelost. Je gaat toch niet de financiële stabiliteit in Europa, en in de wereld, in de waagschaal stellen om sommige landen er toe te bewegen om zich anders te gaan gedragen? Bovendien, zegt De Grauwe, speelde dat moral hazard argument blijkbaar niet toen de ECB geld vrijwel gratis weggaf aan de banken.

Paul de Grauwe zegt dit natuurlijk al veel langer. En het wordt steeds duidelijker voor iedereen dat zijn analyse klopt. Maar wat duurt dat lang voor die intellectuele helderheid ook tot het niveau van de Europese leiders doordringt!

Why the EU summit decisions may destabilise government bond markets | vox:

'via Blog this'

An Economic Manifesto | Institute for New Economic Thinking

Het uitstekende Institute for New Economic Thinking onderschrijft het Economisch Manifest van Krugman en Layard en roept op om het te ondertekenen.

An Economic Manifesto | Institute for New Economic Thinking:

'via Blog this'

Mini-bibliotheekjes in de buurt

Via een link op NakedCapitalism kwam ik terecht bij dit bericht dat gisteren verscheen in de Los Angeles Times. Het gaat over (gratis) mini-buurtbibliotheekjes die er aan bijdragen dat buurtbewoners elkaar leren kennen. Hoe zit dat?

Het gaat over de Californiër Jonathan Beggs, die een manier zocht om met zijn buren boeken te delen. Hij knutselde een houten huisje in elkaar met drie plankjes binnen in met ruimte voor boeken. Hij zette het op een paal voor zijn huis en hing er een bord aan met de tekst "Pak een boek of laat een boek achter of doe allebei". In het halve jaar dat volgde, kwam er veel meer op gang dan een boekenruil. Vreemden voor elkaar leerden elkaar kennen en een wat anonieme buurt werd een gemeenschap. De straat werd een ontmoetingsplek. "Ik heb in de eerste drie weken meer buren ontmoet dan in de vorige 30 jaar", zegt Beggs.

Beggs had van iemand anders van zulke mini-buurtbibliotheekjes gehoord. Ja, Little Free Libraries is deel van een sociale beweging die begon in Wisconsin en in andere staten en landen, waaronder Engeland en Duitsland, voet aan de grond heeft gekregen. Het idee om boeken op deze manier van hand tot hand te laten gaan, spreekt blijkbaar aan in een tijd van toenemend digitaal contact. Vanuit Wisconsin zijn er in de afgelopen twee jaar zo'n 1800 mini-buurtbibliotheekjes bij gekomen. Op deze website kunnen mensen hun mini-bibliotheek laten registreren. En vind je een overzicht en veel meer informatie. De beweging wil:

• alfabetisme en het plezier in lezen bevorderen door wereldwijd vrije boekenruil tot stand te brengen
• een gemeenschapsgevoel tot stand brengen door tussen generaties vaardigheden, creativiteit en wijsheid te delen

Je kunt er ook boekenhuisjes in allerlei varianten laten maken.

Het is zomaar een van de vele initiatieven die mensen nemen om het sociale leven in buurten te bevorderen. Met heel eenvoudige middelen en met alles bij elkaar genomen, wie weet, op den duur misschien grote gevolgen. We zijn in de loop van de geschiedenis beland in een manier van leven die veel sociaal geïsoleerder is dan (de meeste) mensen eigenlijk zouden willen. En dan past bij onze sociale natuur. Elke keer als je ziet dat mensen bereid zijn om daar iets aan te doen, is dat opbeurend. Zie ook (nog eens) deze berichten:

• John McKnight: onze cultuur van competitie en waarom we onze buren niet kennen
• Een rijk sociaal leven en sterke sociale cohesie zijn maakbaar: de Kersentuin
• Stadsleven vergroot kans op mentale stoornissen
• Gezondheid en sociale omgeving (4): maakt de buurt verschil?
• Mensen wonen in buurten! Nieuw boek van Robert Sampson
• Is een sociaal buurtleven maakbaar?
• Meer horeca, en dus ontmoetingsplekken, in de wijken - gemeente Utrecht
• Aan de buurt werken

Hoop op een koerswending in Europa? - Paul Krugman

Paul Krugman is op vakantie in Spanje, maar schrijft door aan zijn columns in de New York Times. Is er hoop voor Europa?

Je zou het denken. Want het mislukken van de euro zou een ramp voor iedereen zijn, ook voor de Duitsers. De onderlinge afhankelijkheid is zo groot geworden, dat de Europese leiders op een gegeven moment toch wel de noodzakelijke maatregelen zullen nemen om de crisis op te lossen? Dat is toch alleen maar in ieders en dus hun eigen belang?

Krugman twijfelt. Voorafgaand aan de Eerste Wereldoorlog heerste er ook de hoop dat iedereen zou inzien dat oorlogen in niemands belang zijn. En we weten wat er toen gebeurde.

De zaak is dat het vooruitzicht van een ramp, hoe duidelijk ook, nog geen garantie is dat landen datgene zullen doen om de ramp te voorkomen. En dit geldt in het bijzonder als de leiders door trots en vooroordeel niet bereid zijn om dat wat vanzelfsprekend zou behoren te zijn onder ogen te zien.

Er zijn nu twee jaar voorbijgegaan sinds de Europese leiders kozen voor de huidige economische strategie van bezuinigingen en loonsverlagingen als oplossing voor de schuldenlanden. In die twee jaar is er geen succesverhaal te melden. En heeft de crisis zich uitgezaaid van Griekenland naar de veel grotere economieën van Spanje en Italië en glijdt Europa terug in een recessie. Maar het beleid verandert niet, ondanks de kleine, veel te kleine, concessies die Duitsland vorige week gedaan heeft.

Wat echt nodig is, is dat de ECB grote hoeveelheden overheidsobligaties opkoopt en een wat hogere inflatie nastreeft. Ook dan blijft de werkloosheid nog jaren hoog, maar er is tenminste uitzicht op herstel.

Maar valt zo'n koerswending te verwachten?

Deel van het probleem is dat de Duitse politici twee jaar lang hun kiezers een onwaarheid hebben verteld - namelijk dat de crisis is veroorzaakt door onverantwoordelijke regeringen in Zuid-Europa. Hier in Spanje - dat nu het epicentrum is van de crisis - had de regering voorafgaand aan de crisis juist lage schulden en begrotingsoverschotten; als het land nu een crisis doormaakt is dat het resultaat van een omvangrijke huizenzeepbel die banken overal in Europa, vooral ook in Duitsland, hebben helpen opblazen. Nu staat dat onware verhaal in de weg van een werkbare oplossing.

Maar ongeïnformeerde kiezers zijn niet het enige probleem; zelfs de Europese elite moet de werkelijkheid nog onder ogen zien. Als je de nieuwste rapporten van de in Europa gevestigde "deskundige" instellingen leest, zoals dat van de Bank of International Settlements vorige week, krijg je het gevoel in een alternatief universum te zijn beland, een waarin noch de lessen van de geschiedenis noch die van de rekenkunde gelden - een universum waarin bezuinigingsbeleid werkt als iedereen er maar  vertrouwen in heeft en waarin iedereen op hetzelfde moment in zijn bestedingen snijdt zonder dat daar een depressie door ontstaat.

Zal Europa zichzelf redden? De inzet is zeer hoog, en de Europese leiders zijn over het geheel genomen noch kwaadaardig noch dom. Maar hetzelfde kon je zeggen, geloof het of niet, van de Europese leiders in 1914. We kunnen alleen maar hopen dat het deze keer anders is.

Vanochtend in het nieuws in Nederland: de bedrijvigheid in de industrie is in juni voor de vierde achtereenvolgende maand afgenomen. Het aantal exportorders daalde het sterkst sinds november vorig jaar. Maar geven al die partij-congressen die er in het afgelopen weekend zijn geweest enige hoop dat onze politieke leiders goed zijn geïnformeerd? Of eindelijk eens bezig zijn hun informatie-achterstand in te halen? Eigenlijk helemaal niet.

Update. Nu ook in het nieuws: voor de hele eurozone stond de index voor industriële bedrijvigheid in juni op het laagste niveau sinds juni 2009. In Duitsland en Frankrijk kromp de index in het sterkste tempo in drie jaar. Ook de werkgelegenheid daalde uiteraard, tot het laagste niveau in 2,5 jaar. Gemeld wordt dat de bedrijven zich duidelijk voorbereiden op nog slechtere tijden.

Update. Update. En in het nieuws: de werkloosheid in de eurozone heeft een nieuwe recordhoogte bereikt van 11,1 procent. De ergste pijn zit bij de jongeren (eurozone gemiddeld 22,6 procent): Oostenrijk 8,3, Duitsland 7,9, Nederland 9,2, Griekenland en Spanje beide 52,1!

Europe’s Great Illusion - NYTimes.com:

'via Blog this'

Muziek voor de zondagochtend - Gijs Hendriks | SJU Jazzpodium | Utrecht (NL), 25 januari 2009

Ter gelegenheid van het uitbrengen van de CD On the Way met opnamen uit 1976-1977 van het Gijs Hendriks Quartet. Lees eens dit mooie interview met Gijs Hendriks uit 2005. "Ik ben in ieder geval altijd mezelf gebleven." (Met dank aan Willen Vreeswijk.)