Een van de twee broers is in 2005 opgepakt toen hij naar Syrië wilde vertrekken, wat toen voor jihadisten de doorgang was naar Irak om daar tegen de Amerikanen te vechten. Hij werd in 2008 veroordeeld tot drie jaar cel, waarvan 18 maanden met uitstel, voor zijn betrokkenheid bij het ronselen van jonge strijders voor de oorlog in Irak. De daders moeten ‘Allah Akhbar’ hebben geroepen en een van hen riep ‘we nemen wraak voor de profeet’. Zie dit bericht in De Volkskrant en dit bericht in De Standaard.
Wat blijft er bij je hangen als je deze twee alinea's hebt gelezen? Dat het om een door de islam geïnspireerde aanslag ging? Of dat het om drie jonge mannen ging?
De kans is groot dat vooral dat eerste is blijven hangen.
En dat wijst op een belangrijk probleem. Want het zou goed kunnen zijn dat het feit dat het om drie jonge mannen ging, meer informatie verschaft die relevant is voor het vinden van een verklaring voor zulke daden, dan het feit dat ze door de islam waren geïnspireerd.
Ik stond daar bij stil toen ik vanochtend ook de column Is Islam to Blame for the Shooting at Charlie Hebdo in Paris? van Nicolas Kristof las in The New York Times.
Kristof wijst er op dat er zeker veel aanslagen uit naam van de islam worden gepleegd. Maar de overweldigend grote meerderheid van de 1,6 miljard aanhangers van de islam heeft met zulke aanslagen niets te maken, behalve dan dat ze er buitenproportioneel slachtoffer van zijn. Kristof meldt dat er gisteren ook in het islamitische Jemen een aanslag plaatsvond, vermoedelijk door Al Qaeda, met 37 slachtoffers. Hij drukt ons daarom op het hart:
The great divide is not between faiths. Rather it is between terrorists and moderates, between those who are tolerant and those who “otherize.”En:
Let’s stand with Charlie Hebdo, for the global outpouring of support has been inspiring. Let’s denounce terrorism, oppression and misogyny in the Islamic world — and everywhere else. But let’s be careful not to respond to terrorists’ intolerance with our own.Als we dit soort aanslagen uit de wereld willen helpen, dan is het denk ik verstandiger om er bij stil te staan dat het meestal om jonge mannen gaat die zulke gewelddaden plegen, gevaarlijke jonge mannen. In plaats van er een godsdienststrijd van te maken. Maar dat laatste ligt op de loer.
Om dat te illustreren: toevallig verscheen vandaag ook dit bericht Muslims and Latinos much more prominent in TV crime news than in real-life crime. Het verwijst naar het onderzoek The Changing Misrepresentation of Race and Crime on Network and Cable News. De onderzoekers analyseerden de nieuwsprogramma's van de nationale televisiezenders op de berichtgeving over terroristische aanslagen in de Verenigde Staten tussen 2008 en 2012.
In die berichtgeving waren de daders in 81 procent van de gevallen identificeerbaar als moslim. Toen keken ze ook naar de FBI-rapporten over dezelfde periode en ontdekten dat slechts 6 procent van de binnenlandse verdachten van terreurdaden moslim waren.
Travis Dickson, een van de onderzoekers, geeft als commentaar dat terrorisme op Amerikaans grondgebied bovenal een zaak is van "white supremacists". Supremacisme is vergelijkbaar met sociale dominantie, het geloof in het superieur zijn van de eigen groep en het daarmee gepaard gaande neerkijken op andere groepen. Zie ook mijn berichten Over Sociale Dominantie en "In Rotterdam spreken we Nederlands" en PVV-stemmers willen overheersen - Over Sociale Dominantie, collectief narcisme en rechts-extremisme. Verontrustend dat het beeld dat de Amerikaanse media aan de Amerikanen voorhouden zo extreem van de werkelijkheid afwijkt. Update. Lees nu ook It's not just Fox News: Islamophobia on cable news is out of control. En huiver.
Dat slaat op Amerika, Ik weet niet wat zo'n onderzoek in Europa zou opleveren. Maar denk aan de serie moorden op Turkse Duitsers door de National-Sozialistische Untergrund (NSU), waaraan naast de twee jongemannen Uwe Böhnhardt en Uwe Mundlos ook een jonge vrouw, Beate Zschäpe, deelnam. De twee jongemannen pleegden zelfmoord. Het proces tegen Beate Zschäpe loopt nog steeds. Spiegelonline zet de gebeurtenissen op een rij.
En denk aan Anders Breivik, die in 2011 in Oslo een bloedbad aanrichtte onder aanhangers van de Noorse socialistische partij. Over hem schreef Åsne Seierstad een lijvig boek, Een van ons, voor het lezen waarvan ik nog niet de moed gevonden heb. In een interview trekt Seierstad een vergelijking met de Westeuropese Syriëgangers, die veelzeggend is:
“Er zijn veel overeenkomsten. Het is vreemd: in het geval van Breivik hebben we de neiging om te gaan psychologiseren: hoe kwam hij tot zijn daad? Bij de jonge moslims die naar Syrië en Irak gaan doen we dat niet, dan vinden we hun geloof of hun aandrang tot terrorisme kennelijk afdoende verklaring."Het probleem van al die terreurdaden is dus veel meer een probleem van gevaarlijke jonge mannen, dan van godsdienststrijd. Het lijkt dus urgent om meer te weten te komen over wat er met die jongemannen aan de hand is en over de de omstandigheden waaronder ze tot zulke daden komen. Maar eens op zoek naar wat daarover bekend is. Update. Lees ook het vervolg op dit bericht: Hoe worden sommige jongemannen zo gevaarlijk dat ze aanslagen gaan plegen?
"Maar dat klopt niet. Jonge moslims in Noorwegen zijn vaak slecht geïntegreerd, ze doen het matig op school, hebben een moeizame relatie met hun ouders, en willen dolgraag ergens bij horen. Precies hetzelfde zagen we bij Breivik. Die werd overal afgewezen en verzon uiteindelijk een soort eigen rechts-extremistische leger, een broederschap."
"Naar zo’n broederschap zijn de Syriëgangers ook op zoek. De gelijkenissen zijn opvallend. Breivik had zelfs plannen om de voormalige premier van Noorwegen, Gro Harlem Brundlandt, te onthoofden."
Update. Zie vandaag ook de reactie van Yde van de Burgh.
Update 9/1. En zie ook After Charlie Hebdo: Muslims in France. Only a handful of French Muslims are violent extremists
